Section 4 Information in Marathi | कलम ४ माहिती मराठी

Section 4 Information in Marathi: भारतीय दंड संहितेचा कलम ४ हा “कायदेशीररित्या गुन्हेगारी कृती” या संकल्पनेचा परिचय करून देतो. या कलमानुसार, भारतातील कोणत्याही व्यक्तीने केलेल्या कृतीला गुन्हा मानण्यासाठी त्या कृतीमध्ये खालील दोन घटक असणे आवश्यक आहे.

Section 4 Information in Marathi

1. कायदेशीररित्या गुन्हेगारी कृती: याचा अर्थ असा की ती कृती भारतीय दंड संहितेच्या कोणत्याही कलमाद्वारे गुन्हा म्हणून घोषित केलेली असली पाहिजे.

2. आक्षेपार्ह कृती: याचा अर्थ असा की ती कृती सार्वजनिक हिताला किंवा एखाद्या व्यक्तीच्या अधिकारांना हानी पोहोचवणारी असली पाहिजे.

या दोन घटकांशिवाय, कोणत्याही कृतीला गुन्हा मानता येत नाही.

हेही वाचा : संपूर्ण कलमांची माहिती पहा इथे 

कायदेशीररित्या गुन्हेगारी कृती

भारतीय दंड संहितेचे कलम २ ते ४५१ पर्यंतच्या कलमांमध्ये विविध प्रकारच्या गुन्ह्यांची यादी दिलेली आहे. या कलमांमध्ये गुन्ह्याच्या स्वरूपावर आधारित त्याचे वर्गीकरण केलेले आहे. उदाहरणार्थ, कलम २९९ ते ३४४ पर्यंतच्या कलमांमध्ये हत्या, खुन, मारहाण, अपमान इत्यादी प्रकारच्या गुन्ह्यांची तरतूद आहे. कलम ३४५ ते ३७६ पर्यंतच्या कलमांमध्ये बलात्कार, लैंगिक छळ इत्यादी प्रकारच्या गुन्ह्यांची तरतूद आहे. कलम ३७७ ते ४०२ पर्यंतच्या कलमांमध्ये लैंगिक गुन्ह्यांची तरतूद आहे.

आक्षेपार्ह कृती

कलम ४ मध्ये आक्षेपार्ह कृती म्हणजे काय हे स्पष्ट केलेले नाही. तथापि, न्यायालयीन निर्णयांनुसार, आक्षेपार्ह कृती ही अशी कृती आहे जी सार्वजनिक हिताला किंवा एखाद्या व्यक्तीच्या अधिकारांना हानी पोहोचवते. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या व्यक्तीने दुसऱ्या व्यक्तीला मारहाण केली, तर ती कृती सार्वजनिक हिताला हानी पोहोचवणारी आहे कारण ती व्यक्तीची सुरक्षितता धोक्यात आणते. तसेच, जर एखाद्या व्यक्तीने दुसऱ्या व्यक्तीच्या मालमत्तेचे नुकसान केले, तर ती कृती त्या व्यक्तीच्या अधिकारांना हानी पोहोचवणारी आहे.

हेही वाचा : कलम ३ माहिती मराठी

कलम ४ च्या काही महत्त्वाच्या निकालांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

  • 1950 मधील ‘इंदिरा गांधी बनाम पंजाब राज्य’ या प्रकरणात, सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की कलम ४ मध्ये ‘कायदेशीररित्या गुन्हेगारी कृती’ या संकल्पनेचा अर्थ असा की ती कृती भारतीय दंड संहितेच्या कोणत्याही कलमाद्वारे गुन्हा म्हणून घोषित केलेली असली पाहिजे.
  • 1957 मधील ‘मदनलाल बनाम राज्य’ या प्रकरणात, सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की कलम ४ मध्ये ‘आक्षेपार्ह कृती’ या संकल्पनेचा अर्थ असा की ती कृती सार्वजनिक हिताला किंवा एखाद्या व्यक्तीच्या अधिकारांना हानी पोहोचवणारी असली पाहिजे.

निष्कर्ष

कलम ४ हा भारतीय दंड संहितेचा एक महत्त्वाचा कलम आहे. या कलमाद्वारे, “कायदेशीररित्या गुन्हेगारी कृती” या संकल्पनेचा परिचय करून देण्यात आला आहे. या कलमाच्या आधारे, न्यायालये एखाद्या कृतीला गुन्हा मानण्याचा निर्णय घेतात.

Leave a Comment